Virai na Vishazi

VIRAI NA VISHAZI
Kitengo Lugha
NAVIGATION
Next Aina za Sentensi
Prev Uchanganuzi wa Sentensi

Sentensi huwa na vifungu mbalimbali. Baadhi ya vifungu hivi ni vishazi na virai.

Virai (phrase)


Kirai ni fungu la maneno lisilokuwa na kitenzi.Phrase

Kuna aina nne za virai:

Kirai Nomino:


Kirai Nomino ni fungu la maneno katika sentensi lenye nomino (Kikundi Nomino/Kiima)
  1. Redio na runinga hutumika kutupasha habari.
  2. Bintiye Mchungaji Boriti anapenda kuwasaidia watu.
  3. Miembe mirefu itakatwa.

Kirai Kiwakilishi


Kirai Kiwakilishi ni fungu la maneno linalowakilisha nomino katika sentensi
  1. Zenyewe zimekwishaharibika.
  2. Watakaovumilia hadi siku ya mwisho wataokolewa
  3. Yeye alijitumbukiza majini na kufariki papo hapo.

Kirai Kivumishi


Kirai Kivumishi ni fungu la maneno katika sentensi linalotupa habari zaidi kuhusu nomino.

  1. Matokeotuliyokuwa tukiyasubiri yametangazwa.

  2. Duka zenye bei nafuu zimefungwa.

  3. Msichana mrembo kama malaika ameolewa.

Kirai Kielezi


Kirai Kielezi ni fungu la maneno linaloelezea zaidi kuhusu kitenzi au kivumishi.

  1. Walevi wana mazoea ya kupayuka ovyo ovyo.

  2. Viumbe vyote vyenye uhai vinamshangilia kwa furaha milele na milele.

  3. Kwaya ya Chuo Kikuu cha Nairobi huimba kwa sauti za kimalaika

Vishazi (clause)

Kishazi ni sehemu ya sentensi yenye kitenzi. Kuna aina mbili za virai:

Kishazi Huru (Independent Clause)


Kishazi Huru huwa na maana kamili na kinaweza kujisimamia chenyewe kama sentensi.
  1. Amina ameanza kuimba baada ya kumaliza kusali.

  2. Watakaopatikana wakichekacheka ovyoovyo, watang'olewa meno.
  3. Nitakupatia nusu ya ufalme wangu, iwapo utanipigia magoti.

Kishazi Tegemezi (Dependent Clause)


Kisha Tegemezi huhitaji kuunganishwa na kishazi kingine ili kuleta maana iliyokusudiwa. Aghalabu huwa na kirejeshi k.v amba-, -enye n.k

  1. Amina ameanza kuimba baada ya kumaliza kusali.
  2. Watakaopatikana wakichekacheka ovyoovyo, watang'olewa meno.

  3. Nitakupatia nusu ya ufalme wangu, iwapo utanipigia magoti.